چرا ریکاوری SSD سخت‌تر و تخصصی‌تر است؟ HDD یا SSD

هارد‌های SSD (Solid State Drive) با کنار گذاشتن صفحات گردان و قطعات مکانیکی هارد دیسک‌های قدیمی (HDD)، تحولی در سرعت و دوام ایجاد کرده‌اند. این فناوری، مزایای بسیاری برای کاربران به ارمغان آورده است.

چرا بازیابی اطلاعات SSD دشوار تر است؟

علت اصلی تخصصی‌ بودن ریکاوری SSD، ساختار آن است. در HDDها، نوع خرابی‌ها معمولاً الگوی مشخصی دارند و با نشانه‌هایی مانند صدای غیرعادی یا کند شدن عملکرد قابل شناسایی‌اند. اما در SSD، عوامل متعددی دست به دست هم می‌دهند تا هرگونه تلاش برای بازیابی توسط نرم افزار یا مراکز غیرتخصصی با شکست مواجه شود.

چالش اصلی با تفاوت ساختاری:

چالش اصلی در این است که طراحی ساختار SSD برای افزایش سرعت و کارایی انجام شده، اما همین ساختار پیچیده، بازیابی اطلاعات را به فرآیندی دشوار تبدیل می‌کنند.

سیستم پیچیده و الگوریتم های چالش بر انگیز

در ریکاوری HDD، چالش ها معمولا ماهیت فیزیکی و مکانیکیِ قابل پیشبینی دارند؛ اما ریکاوری SSD، اساسا به درک عمیق الگوریتم ها و پیچیدگی های الکترونیکی کنترلر آن وابسته است. هارد دیسک‌ها فرآیند بازیابی نسبتاً خطی و ساده‌ای دارند، اما SSDها با استفاده از الگوریتم‌ها و سیستم‌های مدیریت پیشرفته، بازیابی اطلاعات را برای افراد غیرمتخصص تقریباً غیرممکن می‌کنند.

۱. چالش‌های TRIM و پاک‌سازی فوری

• HDD: در هارد دیسک، هنگام حذف یک فایل، سیستم‌عامل فقط آن را در جدول آدرس‌ها به‌عنوان فضای خالی علامت می‌زند. اطلاعات، تا زمانی که اطلاعات جدیدی جایگزین آن‌ها نشود همچنان روی سکتورها باقی می‌ماند . همین موضوع، فرصت طلایی ریکاوری را ایجاد می‌کند.
• SSD: به دلیل وجود فرمان TRIM، اس‌اس‌دی به محض حذف نرم افزاری یک فایل، به سرعت آن بلوک‌های حافظه را پاک‌سازی (Zero Out) می‌کند تا برای نوشتن سریع در آینده آماده باشند. این اطلاعات دیگر وجود ندارند.

فرمان TRIM چیست و عملکر آن چگونه است؟→

۲. الگوریتم Wear Leveling و پراکندگی اطلاعات

• HDD: اطلاعات به‌صورت متمرکز و پیوسته (پشت سر هم) روی دیسک ذخیره می‌شوند که ریکاوری را برای متخصص آسان می‌کند.
• SSD: SSD از الگوریتمی به نام Wear Levelling استفاده می‌کند تا عملیات نوشتن به‌صورت مساوی بین تمام سلول‌های حافظه توزیع شود و عمر SSD طولانی‌تر شود. این موضوع باعث می‌شود که قطعات یک فایل در نقاط کاملاً پراکنده و تصادفی روی SSD ذخیره شوند. متخصص ریکاوری برای بازسازی یک فایل، باید قطعات پراکنده شده در هزاران آدرس مختلف را پیدا و به ترتیب صحیح مونتاژ کند.

۳. کنترلر و رمزگذاری سخت‌افزاری

• HDD: در بیشتر موارد، خرابی HDD مکانیکی است و کنترلر نقش ساده‌تری دارد.
• SSD: کنترلر قطعه اصلی SSD است. این تراشه پیچیده مسئول مدیریت Wear Levelling، TRIM و همچنین رمزگذاری سخت‌افزاری (در صورت وجود رمز) است. اگر کنترلر خراب شود، به دلیل این پیچیدگی‌ها، بازیابی اطلاعات عملاً متوقف می‌شود؛ زیرا اطلاعات خام خوانده شده از تراشه‌ها، بدون نرم افزار کنترلی آن هارد، بی‌معنی هستند.

رمزگذاری سخت افزاری برای چیست؟→

کدام هارد برای استفاده روزمره مناسب تر است؟ HDD یا SSD 

متخصصان این حوزه معمولاً توصیه می‌کنند که برای استفاده‌های روزمره، SSD (Solid State Drive) گزینه‌ای مناسب‌تر از HDD (Hard Disk Drive) هستند.

• سرعت بالاتر

SSDها به‌مراتب سریع‌تر از HDDها هستند. این سرعت بالاتر باعث می‌شود سیستم‌عامل سریع‌تر بارگذاری شود، برنامه‌ها سریع‌تر اجرا شوند و انتقال اطلاعات با سرعت بیشتری انجام شود.

• مصرف انرژی کمتر و نویز کمتر

از آنجا که SSDها فاقد قطعات متحرک هستند، مصرف انرژی کمتری دارند و صدای کمتری تولید می‌کنند. این ویژگی‌ها به‌ویژه در لپ‌تاپ‌ها و دستگاه‌های قابل‌حمل اهمیت دارند.

• دوام و مقاومت بیشتر

SSDها به دلیل نداشتن قطعات متحرک، در برابر ضربه و لرزش مقاوم‌تر هستند. این ویژگی باعث افزایش طول عمر دستگاه و کاهش احتمال خرابی می‌شود.

ولی باید توجه داشت که هزینه SSD ها به مراتب بالاتر از HDD ها هستند.

راهکارها، بایدها و نبایدها: تفاوت در واکنش

هنگامی که یک SSD دچار مشکل می‌شود، بایدها و نبایدهای کاربر کاملاً متفاوت از HDD ها می‌باشد:

نکته حیاتی: لزوم اقدام فوری توسط کاربر بسیار مهم است. در SSD، هر ثانیه که هارد روشن باشد، TRIM و Wear Levelling در حال کارند و شانس بازیابی را از بین می‌برند.

در انتها

به دلیل ساختار پیچیده، وجود فرمان TRIM، الگوریتم‌های Wear Levelling و وابستگی شدید به کنترلر برای رمزگشایی و مونتاژ اطلاعات، ریکاوری  SSD یک تخصص بسیار ویژه و پرچالش است.

در خرابی‌های سخت‌افزاری (فریمور، کنترلر یا آسیب فیزیکی)، نرم افزارها، حتی قوی‌ترین آن‌ها، کاملاً بی فایده‌اند. ریکاوری موفق SSD نیازمند یک مرکز مجهز به ابزارهایی مانند PC-3000 SSD است. این ابزار به متخصصان اجازه می‌دهد تا بر محدودیت‌های کنترلر غلبه کنند، تراشه‌های فلش را بخوانند و الگوریتم‌های پیچیده Wear Levelling را معکوس کرده تا بتوانند قطعات پراکنده اطلاعات شما را دوباره به هم متصل کنند. این همان دلیلی است که SSD ریکاوری را به یک عملیات تخصصی و گران‌قیمت تبدیل کرده است.

سؤالات متداول (FAQ)

۱. آیا SSD من به دلیل Wear Levelling زودتر خراب می‌شود؟

خیر. Wear Levelling دقیقاً برای افزایش طول عمر SSD طراحی شده است، اما تنها ریکاوری را پیچیده می‌کند. عمر SSD معمولاً بیش از نیاز کاربر معمولی است.

۲. اگر هارد SSD را به‌صورت کامل فرمت (Low-Level Format) کنم، اطلاعاتم برمی‌گردد؟

خیر. فرمت کامل (یا فرمت امن) SSD معمولاً فرمان TRIM را به صورت گسترده اجرا می‌کند و تمام بلوک‌های هارد را پاک می‌کند تا عملاً هیچ اطلاعاتی برای بازیابی باقی نماند. این کار برای فروش هارد مناسب است، نه ریکاوری.

۳. آیا نرم افزارهای عمومی ریکاوری می‌توانند فایل‌های حذف شده من از SSD را برگردانند؟

تنها در صورتی که فایل بلافاصله پس از حذف و قبل از فعال شدن TRIM (در حد ثانیه یا دقیقه) بازیابی شود، شانس کمی وجود دارد. در غیر این صورت، شانس موفقیت بسیار پایین و نزدیک به صفر است.

۴. چرا بازیابی اطلاعات SSD سخت‌تر از HDD است؟

به‌خاطر الگوریتم‌های داخلی مثل Wear Levelling و فرمان TRIM، داده‌ها در SSD پراکنده و سریع پاک می‌شوند. بدون دسترسی به کنترلر و فریمور، بازیابی تقریباً غیرممکن است.

جهت دریافت اطلاعات بیشتر با مشاورین ما در ارتباط باشید.→